Τελευταία Νέα

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ

Άρθρα

Login Form

Φουσκί: είναι βέβαια το κοπρόχωμα που χρησιμοποιείται για τη λίπανση των χωραφιών. Πρόκειται για την αρχαία λέξη φύσκη και φυσκίον κοινώς φούσκα το στομάχι ή το παχύ έντερο και το φουσκί είναι το περιεχόμενο της φύσκης που αποβάλλεται. Φύσκη ή φύσκων είναι ο παχύς στην γαστέρα, ο κοιλαράς, ο φούσκας. Ίσως από την φύσκη προέρχεται η φράση «είμαι φύσκα, έχω φάει πολύ, δεν χωράει άλλο».

Τη φούσκα την παραγέμιζαν με κοπανιστό κρέας και μυρωδικά και έφτιαχναν λουκάνικα ή μπομπάρι. Επίσης την χρησιμοποιούσαν για να φτιάχνουν δυναμωτικά ροφήματα. Γράφει ο Μέρσιους στο λήμμα φύσκη: « ει δε πάνυ καματούμενος έλθη από θήρας, φούσκαν μετά γλήχωνος συμμίξας ράνε εις το στόμα αυτού. Φούσκα δε εστιν όξος και ύδωρ θερμόν και ωά δύο». Σε μετάφραση «εάν γυρίσει κάποιος από το κυνήγι πολύ κουρασμένος ανακάτεψε φούσκα με φλησκούνι και ράντισε το στόμα του. Φούσκα είναι, ξύδι και ζεστό νερό και δύο αυγά». Φουσκολόγοι στη Γραικοβαρβαρική γλώσσα ήσαν οι κατήγοροι, οι καταλαλητάδες, οι κακολόγοι.

 

Θεριακλής: σύμφωνα με μεγάλο σύγχρονο λεξικό είναι το πρόσωπο που επιδίδεται με πάθος σε κάτι (κυρίως στο κάπνισμα και την καφεποσία), ετυμολογείται δε από την τούρκικη λέξη <tiryak < περσ. tiryak= όπιον. Ίσως όμως να πρόκειται για αντιδάνειο, γιατί σύμφωνα με το λεξικό Etymologicum Graecum, θηρίκλειον είναι "είδος ποτηρίου από του ποιήσαντος αυτό Θηρικλέους". Ο Θηρικλής ήταν περίφημος Κορίνθιος αγγειοπλάστης (κεραμεύς). Από το όνομά του σχηματίστηκε το επίθετο θηρίκλειος -εια, -ειον, το οποίο έχει τη σημασία του μεγάλου. Υπάρχουν (κατά το Liddell-Scott) σχετικές αναφορές από κωμικούς ποιητές, όπως ο Εύβουλος, ο Άλεξις, ο Αριστοφών, ο Μένανδρος και ο Διώξιππος, π.χ. θηρίκλειος είναι ο κύλικας, ο κρατήρας, θηρίκλειον ήταν "μέγα και ευρύ ποτήριον φέρον το επίθετο". Μάλλον αυτός που έπινε σε θηρίκλειο ποτήρι, λεγόταν θεριακλής. Η έννοια του μεγάλου έχει διασωθεί στη λέξη μεγαθήριο η οποία αποδίδεται σε προϊστορικό γιγάντιο θηλαστικό ή σε κατασκεύασμα υπερβολικά μεγάλο με γιγάντιες διαστάσεις. Στην καθομιλούμενη το θηρίο λέγεται και θερίο, από όπου παράγεται το ρήμα θεριεύω με την έννοια όχι μόνο αγριεύω αλλά και μεγαλώνω ραγδαία π.χ. η φωτιά θεριεύει, ο βάτος θέριεψε κ.ά.

 

Τσατίζω και τσαντίζω: εκνευρίζω κάποιον, τον κάνω να θυμώσει.

Την ακριβή έννοια του όρου νομίζω πως την ανακάλυψα σε λαογραφική εργασία από το Παραλίμνι της Αμμοχώστου, όπου γράφει: "Τσιαττίσματα είδος τραγουδιού από τα πολλά είδη της Κύπρου. Από το κυπριακό ρήμα τσιαττώ= συναγωνίζομαι μετά τινος. Τα τσιαττιστά τραγούδια λέγονται μεταξύ δύο ανδρών οι οποίοι απαντούν ο ένας στον άλλον με στίχους τους οποίους σκέφτονται την ίδια στιγμή. Δεν μπορεί δηλαδή να το έχει προετοιμάσει γιατί είναι υποχρεωμένος να απαντήσει στον αντίπαλο, ανάλογα με το θέμα. Συνήθως σατιρίζονται μεταξύ τους οι τσιαττισταί με τη συνοδεία βιολιού ή λαγούτου. Στο πέρας του τσιαττίσματος ειδική επιτροπή απονέμει το βραβείο. Τα τσιαττίσματα γίνονται σε εορτάσιμες μέρες. Το τσιάττισμα λήγει τη στιγμή που ο ένας αδυνατεί να απαντήσει στον αντίπαλο με στίχους σατιρικούς οι οποίοι κρύβουν μέσα τους αλήθεια".

Η κυπριακή σατιρική εφημερίδα "Ραγιάς" αναφερόμενη σε εκδηλώσεις στην Κερύνεια γράφει: "Στο πρόγραμμα της βραδιάς σημειώνεται η λέξη "τσιαττίσματα" και πιο κάτω τραγούδια δίστιχα. Είναι τώρα η σειρά του ποιητικού διαγωνισμού όπου θα λάβουν μέρος οι αυτοσχέδιοι "ποιητάρηδες" των βουνών και των κάμπων της Κύπρου με το έμφυτο μέσα τους και αυθόρμητο στιχουργικό δαιμόνιο. Τα τσιαττίσματα είναι μια έμμετρη αυτοσχέδια λογομαχία γεμάτη έξυπνα πειράγματα που με πεισματική διάθεση γίνεται ανάμεσα σε δύο ποιητάρηδες". Από το βιβλίο "Η κατεχόμενη γη μας" Υπουργείο Παιδείας Λευκωσία 1993, σελ. 39.

Ο Ελευθερουδάκης στο λήμμα ποιητάρηδες γράφει: "Ποιητάρηδες, λαϊκοί στιχουργοί που συνθέτουν σε καθαρή κυπριακή διάλεκτο διάφορα ποιήματα που τα απαγγέλλουν σε γιορτές και πανηγύρια. Τα ποιήματα αυτά έχουν τα χαρακτηριστικά του αρχαίου κώμου ή της ραψωδίας και ενίοτε ίχνη από τον ακριτικό κύκλο. Οι ποιητάρηδες διακρίνονται από τη θαυμαστή ευκολία τους να αυτοσχεδιάζουν και επιδεικνύουν την ιδιάζουσα τέχνη τους στα πανηγύρια κατά το κοινώς λεγόμενο τσάτισμα κατά το οποίο διεξάγονται ποιητικοί διαξιφισμοί σε σπινθηροβόλα τετράστιχα μεταξύ των διαγωνιζομένων ποιητάρηδων". Αναφορά στα τσιαττίσματα γίνεται και στο βιβλίο της Αθηνάς Ταρσούλη "Κύπρος" τομ. Α΄.

Και ποιος δεν τσαντίζεται, όταν αδυνατεί να απαντήσει σε πειράγματα εναντίον του που εμπεριέχουν δόση αλήθειας;

Στην αρχαία ελληνική υπάρχει το ρήμα χιάζω και η λέξη χίασμα που δηλώνει δυο γραμμές διαγώνιες που τέμνονται όπως στο γράμμα Χ, αλλά και τα χιάσματα που είναι τα διασταυρούμενα ξύλα. Με δεδομένο πως στην κυπριακή διάλεκτο το κε, κι προφέρονται tche, tchi, και το χε, χι προφέρεται che, shi, είναι πιθανόν τα τσατίσματα να συγγενεύουν με τα χιάσματα, εφόσον και σημασιολογικά είναι κοντά.

Οφείλω να καταγράψω πως στα σύγχρονα λεξικά, η λ. τσατίζω ετυμολογείται από την τούρκικη λ. Ḉatismak = συγκρούομαι.

 

Πρόσφατα άρθρα

Τεράστια ήταν η διαφήμιση του χωριού μας μέσω της προβολής του τελευταίου επεισοδίου της σειράς master-shef που είχε γυριστεί στη Γέφυρα. Μέχρι την ώρα που γρόφονται αυτές οι γραμμές (Πέμπτη μεσημέρι της12ης Απριλίου) το βίντεο που έχει ανεβάσει η παραγωγή του τηλεοπτικού σταθμού Star στο Youtube είχε 205.255 προβολές. Δείτε ολόκληρη την εκπομπή στο παρακάτω βίντεο

Tο Σάββατο 25 Νοεμβρίου, για ενδέκατη συνεχή χρονιά, έγινε στον Άγιο Μάμα η θεσμοθετημένη Γιορτή της Μπουκουβάλας για την έναρξη της ελαιοκομικής περιόδου. Ο θαυμάσιος καιρός συνετέλεσε στην αθρόα προσέλευση επισκεπτών παρά τις δυσκολίες από τη συνεχιζόμενη οικονομική κρίση.

Όλοι οι Λογκανικιώτες και Αλευρίτες πρέπει να αισθάνονται υπερήφανοι γατί σήμερα "γεννήθηκε" ένα ταλέντο.
Είναι ο Παναγιώτης Βούλγαρης με καταγωγή από τα δύο αυτά χωριά. Ο Πατέρας του, Βασίλης Βούλγαρης (δεν είναι πια μαζί μας) από την Αλευρού και η Μάννα του Ρίνα Ιατρού-Βούλγαρη από τον Λογκανίκο. Ο Παναγιώτης τα τελευταία χρόνια ζει και εργάζεται στο Βερολίνο της Γερμανίας.

Χρόνο με το χρόνο οι ανάγκες της χώρας μας σε αίμα αυξάνονται. Όλο και περισσότεροι συνάνθρωποί μας έχουν ανάγκη από τη δική μας εθελοντική προσφορά, για να μπορέσουν να κερδίσουν τη μάχη για τη ζωή. Ανάμεσά τους τραυματίες και πολυτραυματίες τροχαίων ατυχημάτων που αυξάνουν τη ζήτηση για αίμα, περιπτώσεις μεταμοσχεύσεων μυελού των οστών και οργάνων που απαιτούν μεγάλες ποσότητες αίματος και προϊόντων του, ασθενείς με αιματολογικά και ογκολογικά προβλήματα, έγκυες με επιπλοκές κατά τον τοκετό και πάσχοντες από Θαλασσαιμία (Μεσογειακή Αναιμία). Άνθρωποι κάθε φυλής, χρώματος, εθνικότητας, θρησκείας…

Το «ΣΠΑΡΤΑΘΛΟΝ» η κορυφαία αυτή διοργάνωση του αγώνα δρόμου Αθήνα- Σπάρτη των 247 χιλιομέτρων πραγματοποιήθηκε και φέτος με μεγάλη επιτυχία. Αποκλειστικός χορηγός στην διοργάνωση ήταν και φέτος το Ίδρυμα Σταύρου Νιάρχου. Στον αγώνα δρόμου υπεραποστάσεων συμμετείχαν 337 αθλητές –τριες από 35 χώρες. Πρώτος τερμάτισε ο Πορτογάλος Ζοάο Ολιβέιρα με χρόνο 23 ώρες 29’ και 08’’ και από Ελληνικής πλευράς ο δρομέας Στέργιος Αναστασιάδης με χρόνο 27 ώρες 44’ και 10’’.

Η Πνευματική Εστία Σπάρτης και το Σωματείο «Οι Φίλοι του Αμυκλαίου» διοργανώνουν έκθεση ζωγραφικής του Γιώργου Γιαννακάκη, με θέμα «Λακωνίας Τόπος» Τα έργα του Λάκωνα Γιώργου Γιαννακάκη έχουν έντονες επιρροές από τα προσωπικά του βιώματα και απεικονίζουν με ρεαλισμό και αμεσότητα τοπία, ανθρώπους και μνήμες του τόπου μας. Τα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν στην αίθουσα "Αλέξανδρος Κουρής" στο κτίριο της Πνευματικής Εστίας Σπάρτης (Λυκούργου 82 και Χαμαρέτου) το Σάββατο 16 Δεκεμβρίου 2017 και ώρα 7:00 μ.μ.

Εγγραφείτε στο NewsLetter για άμεση και έγκυρη πληροφόρηση για τα νέα της κοινότητάς μας

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ


Ειδήσεις, powered by iNews

ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΑ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ TV