Polydeuces.gr

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Κάντζα-Σουλικιά
Οι λέξεις είναι πολύτιμο μέσον για την αποθήκευση γνώσης. Όταν όμως αγνοούμε το νόημά τους τότε είναι αφηρημένα νεκρά σύμβολα.
Η γνώση της ανάγνωσης και γραφής των λέξεων δε σημαίνει και γνώση του νοήματός τους. Για να γνωρίσουμε το νόημα μιας λέξης χρειάζεται να ‘χουμε ζήσει με προβληματισμούς τη χρήση του πράγματος ή της ιδέας που εκφράζει. Η φωτογραφία ενός πράγματος δεν αρκεί. Εκτός αν το συνδέσουμε με συγγενές γνωστό μας πράγμα.

Η στενή ζωή του σύγχρονου Έλληνα δεν παρέχει εμπειρίες γνώσης. Γνώσης της φύσης, του πολιτισμού, της κοινωνικότητας. Π.χ. το νόημα των λέξεων ψωμί, λάδι, τυρί, λαχανικά, φρούτα κ.λπ. σταματάει στην υπεραγορά.
Το νόημα των λέξεων χορός, μουσική, θέατρο, κ.ά. σταματάει στην ισοπεδωτική και υποβαθμισμένη αισθητικά σαβούρα της τηλεόρασης και του ραδιοφώνου (εκτός εξαιρέσεων).
Στον κοινωνικό τομέα το νόημα των λέξεων π.χ. συνεργασία, κοινωνική ευθύνη, τρόποι συμπεριφοράς σχεδόν απουσιάζει. Οι συνθήκες της απομόνωσης στις τσιμεντοπολυκατοικίες δεν προσφέρουν έργα συνεργασίας και κοινωνικής ευθύνης. Στο σχολείο δεν γίνεται διδασκαλία και με ομαδικά έργα, με πειράματα για μάθηση, με συνεργασία και ευθύνη για τη σωστή εκτέλεση ενός έργου, ώστε τα παιδιά να εσωτερικεύουν το νόημα αυτών των λέξεων. Ακόμη τα παιδιά δεν μπορούν να παίζουν στη γειτονιά τους ή το σχολείο τους ομαδικά αθλητικά παιχνίδια όπως π.χ. ποδόσφαιρο που απαιτεί συνεργασία, ευθύνη αλλά και πρωτοβουλία. Αλλά καταπιεσμένα παρακολουθούν παθητικά από τον καναπέ το εμπορικό ποδόσφαιρο.
Για τους παλιούς Καστανιώτες του 1950 (και για αρκετούς σημερινούς) αλλά και γι’ αυτές τις αναλφάβητες Καστανιώτισσες του 1910, οι λέξεις έπαιρναν το νόημά τους από τα βιώματα της καθημερινής ζωής τους. Π.χ. οι λέξεις ψωμί, λάδι, κρασί, τυρί, κρέας, μάλλινο, βαμβακερό ή μεταξωτό ύφασμα έπαιρναν το νόημά τους από τη διαδικασία της παραγωγής τους. Σκληρή δουλειά αυτή η παραγωγή αλλά προσφέρει βασική γνώση. Αυτή η γνώση με πείραμα επιστημονικής μεθόδου μετατρέπεται σε γνώση επιστημονική. Μαζί με το αλέτρι και το ξινάρι υπήρχε κι ο αργαλειός. Οι τότε γυναίκες έθρεφαν μεταξοσκώληκες κι έβγαζαν ένα είδος μαλλιού ακόμη κι από τα σπάρτα. Ακόμη κι η γνώση της λέξης νερό για το σύγχρονο Έλληνα των πόλεων είναι πολύ στενή. Για τους παλιούς Καστανιώτες και κάποιους σύγχρονους – είχε φαρδιά σημασία. Π.χ. στη δεκαετία του ’50 προβλήματα άρδευσης του κάμπου μας έκαναν να σκεπτόμαστε πόσο ωφέλιμο θα ήταν ένα φράγμα στις ρίζες του βουνού. Ένα φράγμα που θα συγκρατούσε τα νερά του χειμώνα για άρδευση των χωραφιών το καλοκαίρι αλλά και για ηλεκτροδότηση του χωριού μας.
Οι παλιοί Καστανιώτες και Καστανιώτισσες γνώριζαν ότι το καλύτερο νερό στον Αη-Μάμα ήταν αυτό της Βάγιας. Εύχομαι να βρεθεί κάποιος φωτισμένος χορηγός να πληρώσει για την κατεδάφιση εκείνου του αντιπεριβαλλοντικού οικοδομήματος που χτίστηκε ακριβώς πάνω από την πηγή της Βάγιας. Και τα παιδιά που καθάρισαν τον Καράμαλη και το Παλιοκκλήσι να καθαρίσουν κι αυτή την πηγή για να πίνει ο κόσμος το καλό νερό της ενώ θα μπορεί να συνεχιστεί και η εκτροφή της πέστροφας.
Αν μπορούσε να επαναλειτουργήσει κι ένας νερόμυλος θα μπορούσαν οι Καστανιώτισσες να παίρνουν αλεύρι για να φτιάχνουν λαλαγγίδες, χαλβά και ό,τι άλλο μπορούν.
Στον πολιτιστικό τομέα μπορεί οι παλιοί Καστανιώτες και Καστανιώτισσες στη ζωγραφική να είχαν μείνει στην παγωμένη εικόνα της αγιογραφίας. Αλλά την ποίηση, τη μουσική, το χορό τα βίωναν στη καθημερνή ζωή τους. Τραγουδούσαν τα πολλά δημοτικά τους τραγούδια (πάνω από 20) όχι μόνο στους γάμους και τα κουμπαριά για να χορέψουν αλλά και στις καθημερινές ενασχολήσεις τους π.χ. στο μάζεμα της ελιάς, στον τρύγο, το ξελούκισμα του αραποσιτιού κ.λπ. Όλοι τραγουδούσαν αυτά τα τραγούδια που ο Γκαίτε τα χαρακτήρισε συνέχεια του Ομήρου. Τώρα όμως τα χάσαμε. Τα εξαφάνισε η ισοπέδωση του ραδιοφώνου και της τηλεόρασης και μιας πολιτιστικής κατοχής.
Στον κοινωνικό τομέα οι παλιοί Καστανιώτες κατανοούσαν τις λέξεις συνεργασία, κοινωνική ευθύνη, από εμπειρίες της καθημερινής ζωής τους και διάλογο. Υπήρχαν και άγραφοι νόμοι δικαιοσύνης, αλληλεγγύης και τρόποι συμπεριφοράς «η βασική ηθική» για τον John Dewry.
Ο σύγχρονος Έλληνας ζει μακριά από τη φύση, με υποβαθμισμένες τις τέχνες και μια φτωχή κοινωνική ζωή. Έτσι έχει μια πολύ φτωχή κατανόηση των λέξεων αυτών των δραστηριοτήτων. Η έλλειψη αυτής της κατανόησης αποτελεί ένα είδος σύγχρονου αναλφαβητισμού.
Ελένη Κάντζα -Σουλικιά
Εκπαιδευτικός με μεταπτυχιακές
σπουδές στη φιλοσοφία της τέχνης
και της παιδείας

8 Ιουλίου 2010